Poniedziaek
20.11 / 07.11.2017
photo
Przyjacielskie skonnoci miej w stosunku do wszystkich, ale nie w kadym miej doradc.
w. Antoni Wielki

























































białowieża,bialowieza,białowieży,
białowieska,bialowieska,cerkiew,parafia,
prawoslawie,prawosławie,orthodox,żubr,
zubr,puszcza,park,białowieski,bialowieski,
narodowy,ryś,żubry,ikonostas,ceramika,
porcelana,car,tzar,mikołaj,mikolai,romanov,
romanow,pałac,polowania, św. mikołaj,
cudotwórca

HISTORIA PARAFII

Pierwsi mieszkacy Biaowiey ? Rusini ? rekrutowali si z osadnikw przybyych na teren Puszczy Biaowieskiej gwnie z kierunku brzeskowo - yskiego. Zwizani uprzednio z Kocioem prawosawnym, zostali oni po roku 1596 zmuszeni do przejcia na ono Kocioa unickiego.

Zgodnie z miejscowymi przekazami, ju w XVII wieku istniaa w Biaowiey cerkiewka, ktra zostaa spalona razem z wsi, podczas szalejcego w 1710 roku moru. Przekazy lokalizuj wityni przy Drodze Browskiej. Jedyn zachowan po niej pamitk ma by dzwon z 1661 roku, znajdujcy si w kaplicy cmentarnej. Niestety, brak jest potwierdzenia tej informacji w znanych rdach pisemnych. Pocztkowo biaowieanie byli przypisani do cerkwi parafialnej w Szereszewie, ktra otrzymaa fundusz i przywileje od Iwana Abramowicza ju w 1517 roku. Po wybudowaniu w 1680 roku cerkwi w Suchopolu i utworzeniu parafii suchopolskiej, przeszli do niej. W 1704 roku dwr w Biaowiey otrzyma od krla Augusta II prawo kollacji i prezentacji ksiy suchopolskich. Przynaleno Biaowiey do parafii suchopolskiej potwierdzaj wizytacje z lat 1748, 1757 i 1769. W 1757 roku liczya ona 733 wiernych, w tym z Biaowiey ? 83 osoby. W 1769 roku do parafii naleao 251 rodzin ? z Biaowiey 23 rodziny (u spowiedzi odnotowano 56 osb). Okoo 1782 roku cerkiew w Suchopolu spalia si. Poniewa wybudowana na jej miejscu kaplica nie moga pomieci wszystkich parafian, przystpiono do budowy nowej wityni. Prace przy jej wznoszeniu trway siedem lat. W 1799 roku Biaowiea z 30 rodzinami wchodzia jeszcze do parafii suchopolskiej, cho od paru lat posiadaa ju wasn cerkiew. By moe biaowieanie byli przypisani do parafii suchopolskiej jeszcze w 1800 roku, ale ju wizyta w 1801 roku ich nie wymienia. Cerkiew w Biaowiey zostaa zbudowana w 1793 roku. Akt funduszu wityni wyda 2 maja 1797 roku gwny naczelnik ekonomii skarbowych, major Jan Szczepanowski.


Dokadna data utworzenia w Biaowiey osobnej parafii prawosawnej nie jest znana. Prawdopodobnie nastpio to w 1800 lub na pocztku 1801 roku. Nowo wzniesiona cerkiew bya drewniana, kryta som. Przez wiele lat pozostawaa nie ukoczona i nie wyposaona. Ikonostas otrzymaa dopiero w 1836 roku. W 1870 r. cerkiew bya na tyle ruszona zbem czasu, ze postanowiono ja rozebra. Wczeniej, bo w 1853 roku, staraniem wiernych wybudowano w Biaowiey now, drewnian cerkiew. Za patrona obrano w. Mikoaja Cudotwrc. wityni umieszczono obok obecnej cerkwi (od strony pnocnej). 7 padziernika 1860roku cerkiew odwiedzi przebywajcy w Puszczy Biaowieskiej na owach car Aleksander II. Po upywie zaledwie trzydziestu lat nowa cerkiew znajdowaa si w fatalnym stanie. Przechylia si na bok tak, e ciany musiano podpiera drgami. Tak j zasta 11 grudnia 1885 r. wielki ksi Micha Mikoajewicz. Po powrocie do Petersburga rozpocz starania o przyspieszenie budowy nowej, murowanej wityni. Chylc si ku upadkowi cerkiew rozebrano; materia z niej przekazano parafii prawosawnej w Puchach, gdzie wykorzystano go przy budowie kaplicy cmentarnej. Budow cerkwi, zaprojektowanej przez wileskiego architekta Pimienowa, rozpoczto wkrtce po ruszeniu prac budowlanych przy paacu. 20 sierpnia 1894 r. budow wizytowa fundator wityni-car Aleksander III. Kilka lat wczeniej ukoczono budow domu parafialnego i obiektw gospodarczych dla proboszcza (1891 r.) oraz domu i obiektw gospodarczych dla psalmisty (1893 r.)


Przy cerkwi dziaa chr zoony z uczniw miejscowej szkoy. W pniejszym czasie drugi chr utworzyli urzdnicy. Obu chrw lubi sucha car Mikoaj II. Ich umiejtnoci wykonawcze wysoko oceniali take wielcy ksita rosyjscy, odwiedzajcy cerkiew podczas pobytw w Puszczy Biaowieskiej.

W 1888 r. Puszcza Biaowieska przesza w prywatne dobra carskie. Rok pniej w Biaowiey przystpiono do budowy okazaego paacu.

Wywicenie nowej cerkwi, uznanej w owym czasie za najpikniejsz w caej grodzieskiej guberni, nastpio 22 stycznia 1895 r. (wedug starego stylu). Jej patronem, podobnie jak poprzedniej wityni, zosta w. Mikoaj Cudotwrca. Aktu wywicenia dokona biskup litewski i wileski Hieronim. Wieczorem tego dnia w cerkwi odprawiono panichid po zmarym carze Aleksandrze III. Now cerkiew zbudowano z czerwonej cegy, wyrabianej na miejscu przez sprowadzonego z Grnego lska Niemca Juliusza Karola Millera . Posadowiono j na fundamencie z ciosanych kamieni wyszukanych i zwiezionych z Puszczy Biaowieskiej. wityni zwieczyy dwie kopuy, z ktrych jedn przeznaczono na dzwonnic. Do pokrycia dachu uyto blachy pomalowanej na czarno. Ikonostas, wykonany z chiskiej porcelany, sprowadzono z Petersburga (obecnie jest to jedyny tego typu zabytek w Polsce). Ostatecznie prace przy budowie i wystroju ukoczono w 1897 r., przed wizyt w Biaowiey cara Mikoaja II.

W 1900 r. parafia liczya 2315 wiernych. Obejmowaa ona wsie : Stoczek, Zastawa, Podolany, Pogorzelce, Teremiski, Prybudki (Budy). W okresie do wybuchu I wojny wiatowej proboszczami parafii byli ksia: Czajkowski ( w r. 1846); Parfieniusz Bazylewski (1851-1853), Jan Jakubowski ( do r. 1870); Cyryl Szyryski (14.XII.1870-11III.1884),Micha Szyryski (od 24.VI.1884 do mierci w dniu 28.IV.1915) i, na krtko, Aleksander Gielea. Funkcj psalmisty wykonywali m.in. : Stefan Kubajewski, Micha Szyryski, Aleksander Niedielski, Jan Szyryski, Micha Rafaowicz. Starostowie cerkwi z tego okresu to m?in.: Szymon Dowbysz, Aleksander Bank, Aleksander Kookolcew, M.S. Golonko. Trzej ostatni byli zarzdcami Puszczy Biaowieskiej. Administracyjnie parafia biaowieska podlegaa do 1900r. diecezji litewskiej, nastpnie (do 1915r.) - grodzieskiej.

W sierpniu 1915 r. prawosawna ludno Biaowiey zostaa zmuszona do ewakuacji w gb Rosji. Wywieziono wtedy wikszo wyposaenia cerkwi, w tym dzwon o wadze 125 kg, ktrego donony gos dociera, przy sprzyjajcych warunkach atmosferycznych, nawet na obrzea Puszczy Biaowieskiej. Trafi on do Ninego Nowogrodu. Podobno dzisiaj jest eksponowany w muzeum dzwonw. Ikonostas zosta pozbawiony ikon oraz wrt carskich i diakoskich.

Dwudziestolecie midzywojenne

Po ustaniu dziaa wojennych parafianie biaowiescy, zdziesitkowani chorobami i trudnymi warunkami bytowymi, powrcili do mocno zniszczonych siedzib rodzinnych. Cerkiew na szczcie ocalaa. Spali si jedynie (w 1919r. ) dom psalmisty, ktry odbudowano dopiero podczas nastpnej okupacji niemieckiej. W okresie midzywojennym wyremontowano wityni. Uzupeniono jej skrajnie biedne wyposaenie. Zakupiono nowy, nieduy dzwon. W 1938 r. Jan Bajko, Bazyl Bajko i Jan Wokowycki ofiarowali cztery cenne ikony. Parafia w kocu 1924 r. liczya 2133 wiernych. Wchodziy do niej wsie: Stoczek, Zastawa, Podolany, Krzye, Pogorzelce, Teremiski, Prybudki (Budy) i Chwojnik. W przeddzie wybuchu II wojny wiatowej liczba parafian bya dwukrotnie wiksza (ponad 5000 osb).

Parafi na pocztku administrowa ks. Apolinary Kosteczyk (23.VIII.1918-10.III.1924), nastpnie ks. Mikoaj Jerzykowski (10.III.1924-1.II.1925). W okresie od 20.IX.1924 r. obowizki duszpasterza peni czasowo ks. Leoncjusz Kakowski. 25.X.1924 r. proboszczostwo powierzono ks. Janowi Skalskiemu. Jego nastpc zosta ks. Wodzimierz Cechan (15.IV.1931-1.V.1939). 1.V.1939 r. parafi obj ks. Klaudiusz Puszkarski. Psalmistami w okresie midzywojennym byli: Leonidas Druyowski, Dymitr Stempkowski, Teodor Klimiuk, Aleksy Spirydonow, Wodzimierz uk, Piotr Szachalewicz, Polikrap Samojlik, Bogdan Marczuk, Borys Dietiejewski, Jerzy Bugarski, Sergiusz Ranew. Starostowie cerkiewni to: Stefan Wokowycki, Nestor Buszko, Teodor Koacz, Mikoaj Wokowycki, Grzegorz Bugwin.

Okres II wojny wiatowej

Z tragizmem wojny parafianie biaowiescy zetknli si ju w pierwszym jej dniu. 1 wrzenia 1939 r., wczesnym rankiem, nad Biaowie pojawiy si dwa samoloty niemieckie. Jeden z nich zrzuci kilka bomb, z ktrych dwie trafiy w cerkiew. Jedna eksplodowaa wewntrz wityni, druga na zewntrz, tu przy fundamencie. Cakowitemu zniszczeniu ulega ciana pnocna z przylegym sklepieniem. W pozostaych sklepieniach powstay znaczne pknicia. Wszystkie okna i drzwi, cznie z ramami i framugami, zostay wyrwane. Rozpryskujce si odamki bomby zniszczyy w 50% ikonostas. Zburzone zostay take cztery piece berliskie i jeden zwyky, wzmocniony metalem. Z dzwonnicy i dachu skrzyda poudniowego spady metalowe krzye. Zniszczeniu ulega instalacja elektryczna oraz cay sprzt cerkiewny, z wyjtkiem dwch metalizowanych chorgwi. W sumie-cerkiew przedstawiaa aosny wygld.

Okres tzw. wadzy radzieckiej, ze wzgldu na wiadomy stosunek do religii, nie pozwala na podjcie stara o przeprowadzenie odbudowy wityni. Podjto je dopiero podczas okupacji niemieckiej. Ich ciar wzili na swe barki energiczny proboszcz ks. Klaudiusz Puszkarski i starosta cerkiewny Jan Smoktunowicz. Gdy nie powiody si prby zaatwienia sprawy u wadz miejscowych, ks. Puszkarski wysa delegacj parafian do wadz w Berlinie. Jan Smoktunowicz i Aleksy Wokowycki ubrali si na t okazj w zgrzebne, miejscowe stroje, na nogi za woyli apcie z yka. Ich wyjazd zakoczy si sukcesem. Zgod na przeprowadzenie remontu wityni wyda pono sam Herman Goering. Sporzdzanie kosztorysu prac zlecono Niemcowi, mistrzowi budowlanemu Kazimierzowi Jonefowi.

Do prac remontowych przystpiono 1 czerwca 1943 r. Malowida cienne i niektre ikony odnowi malarz Teodor Gnicz. Napraw ikonostasu zajmowa si Kupryjan Lisicki, z kolei nowe wrota carski wykona stolarz Anataol Charytonow. Remont cerkwi trwa okoo 4,5 miesica. Zakoczyo go uroczyste wywicenie odnowionej wityni 17 padziernika 1943 r. Wzili w nim udzia przedstawiciele miejscowych wadz niemieckich. Aktu wywicenia dokona dziekan hajnowski ks. protojerej Jan Gromotowicz.


Niestety, okres okupacji niemieckiej zapisa si te w pamici biaowiean licznymi masowymi egzekucjami okolicznej ludnoci. Jedno z miejsc strace znajdowao si u wejcia na plac cerkiewny (dzisiaj znajduje si tu gaz z pamitkow tablic). Na rosncych tutaj drzewach umieszczano szubienice, po czym wieszano na nich skazacw. Na kad tak egzekucj spdzano przed cerkiew mieszkacw Biaowiey, kac im przyglda si okrutnej ceremonii. Pierwsz egzekucj na drzewach przycerkiewnych przeprowadzono 9 wrzenia 1942 r. Miesic wczeniej na supach telegraficznych, znajdujcych si na rogu dzisiejszych ulic Waszkiewicza i Sportowej (nie opodal cerkwi) powieszono telegrafist Konstantego Barmut z on Lidi, mieszkajcych na stacji kolejek lenych w Nieznanym Borze. Ciaa ofiar zazwyczaj wisiay na miejscu strace jaki czas, po czym zdejmowano je i grzebano na miejscowym cmentarzu. Ostatnia egzekucja przed cerkwi odbya si 17 wrzenia 1943 r. Ogem powieszono tutaj ponad 90 osb. Wielu ze straconych byo wyznawcami prawosawia.

W czasie II wojny wiatowej parafia biaowieska pozyskaa utalentowanego psalmist Jakuba Cyba. Rozpocz on prac w cerkwi 5 listopada 1939 r., jako penicy obowizki psalmisty. 10 marca 1944 r. oficjalnie mianowano go psalmist. Funkcj t Jakub Cyb wykonywa a do mierci w 1976 r.

Okres powojenny

W ostatnich latach cerkiew parafialna poddana zostaa kolejnemu kapitalnemu remontowi. Zmieniono wwczas pokrycie dachu, wykonano nowe okna w kopule, zaoono now instalacj elektryczn oraz odgromow, pooono wewntrz nowe tynki na wysokoci lamperii, odmalowano cerkiew oraz poprawiono freski. Zainstalowano nowe due panikadzio (kilku poziomowy wiecznik wiszcy) oraz trzy mniejsze yrandole. W zwizku z licznymi kradzieami , dokonywanymi ostatnimi czasy w wityniach prawosawnych na Biaostocczynie, w 1992 r. w cerkwi zainstalowano system alarmowy poczony komputerowo z miejscowym posterunkiem policji. W 1993 r. wyremontowano ogrodzenie cerkiewnego placu. Remontowi poddano take dom parafialny, zakadajc w nim przy tej okazji centralne ogrzewanie oraz doprowadzajc biec wod. Wodocig doprowadzono rwnie do domu psalmisty i strwki. Zadbano take o lepsz estetyk domu parafialnego, przenoszc obiekty gospodarcze w gb posesji. Przyznanie parafii 16 wrzenia 1997 roku przez premiera Wodzimierza Cimoszewicza 100 000 zotych z rezerwy budetowej pozwolio na kontynuowanie prac remontowych w domu parafialnym. Wykonano nowy dach z blachy, nowe okiennice, zmieniono ganek i umieszczono nowe ozdoby na budynku. Latem 1998 roku wyoono polbruk wok cerkwi i plebanii. W poowie nastpnego roku wymieniono ogrodzenie przy posesji parafialnej, przeprowadzono kapitalny remont mieszkania zajmowanego przez byego proboszcza ks. Puszkarskiego, wstawiono nowe okna w kopule wityni oraz pomalowano jej wntrze. Doprowadzono ponadto kanalizacj do domu psalmisty. W 2001 roku pomalowano dach cerkwi i przeprowadzono remont kapitalny domu psalmisty. W 2002 roku chrzyci cerkiewni ofiarowali do cerkwi ikon Rodziny Carskiej. W ostatnich latach na terenie parafii ustawiono kilka nowych, dbowych krzyy prawosawnych. 18 lipca 1999 roku powicono krzy ufundowany przez mieszkacw Podolan II, ktry stan w centrum tej wsi. Kolejny krzy pojawi si w miejscu strace z II wojny wiatowej przed cerkwi. Powici go metropolita Sawa podczas wita parafialnego 14 padziernika 2004 roku. W grudniu tego samego roku postawiono i powicono dwa kolejne krzye drewniane ? przy Drodze Browskiej i na Grudkach.

Chr modzieowy powsta w 1993 roku z inicjatywy wczesnego psalmisty Jerzego Kulika. Tworz go amatorzy ? gwnie studenci i uczniowie. Chr ma w swym repertuarze oprcz muzyki cerkiewnej, rwnie utwory ludowe biaoruskie, rosyjskie i ukraiskie. Reprezentowa Biaostocczyzn i kultur muzyczn prawosawia w mediach (radio, telewizja), wystpowa take przed wybitnymi postaciami ycia kulturalnego ? m. in. noblist Czesawem Mioszem. Bra wielokrotnie udzia w Midzynarodowym Festiwalu Muzyki Cerkiewnej w Hajnwce. W 1998 roku otrzyma wyrnienie w kategorii chrw parafialnych wiejskich, a w nastpnym roku zdoby ju I nagrod w tej samej kategorii. W 1999 roku zaj take II miejsce na IV Przegldzie Chrw Koldniczych w Terespolu. W tym samym roku (w dniach 20-27 kwietnia) odby tourne po Szwajcarii. W 2002 roku na Midzynarodowych Dniach Muzyki Cerkiewnej w Hajnwce chr zosta laureatem nagrody Eugeniusza Czykwina, redaktora naczelnego ?Przegldu Prawosawnego? a w roku 2006 zdoby trzeci nagrod w kategorii chrw wiejskich. Od 1995 roku chr wsporganizuje ekumeniczne koncerty boonarodzeniowe, ktre odbywaj si w styczniu w Biaowieskim Orodku Kultury. Sukcesy odnosi take parafialny chr dorosych. W 1979 i 1994 roku zosta nagrodzony orderem w. Marii Magdaleny III stopnia.

W okresie powojennym parafia biaowieska co jaki czas goci wysokich dostojnikw Kocioa prawosawnego z caego wiata. Odwiedzili j m. in. arcybiskup Aten i metropolita caej Hellady Serafin (13 maja 1978 roku), metropolita Kocioa prawosawnego w Ameryce i Kanadzie arcybiskup Teodozjusz (we wrzeniu 1986 roku), arcybiskup Karelii i caej Finlandii Pawe (15 listopada 1984 roku), patriarcha Aleksandrii i caej Afryki Piotr VII (20 sierpnia 2001 roku). Cerkiew biaowieska przyjmuje te czsto duchowiestwo nisze rang, w tym take innych wyzna. Staymi gomi bywaj uczestnicy dorocznych Midzynarodowych Festiwali, a od 2003 roku Dni, Muzyki Cerkiewnej, odbywajcych si w pobliskiej Hajnwce. Niektre chry festiwalowe daway w biaowieskiej wityni specjalne koncerty. Od czasu do czasu z koncertami wystpuj take inne chry. Na przykad 17 padziernika 1999 roku w cerkwi zaprezentowa si 21-osobowy chr kameralny z Pruan pod kierownictwem Aleksandra Drobyszewskiego, 30 czerwca 2000 roku chr Moskiewskiego Podworja Swiato-Troickiej Siergiejewoj awry, za 2 czerwca 2001 roku Chr Muzyki Cerkiewnej z Tallina (Estonia). Z waniejszych dostojnikw pastwowych cerkiew biaowiesk odwiedzili w ostatnich latach ministrowie spraw zagranicznych Niemiec ? Joschka Fischer i Polski ? Wodzimierz Cimoszewicz (13 wrzenia 2003 roku), a take prezydent RP Aleksander Kwaniewski wraz z maonk Jolant w towarzystwie marszaka Sejmu RP Wodzimierza Cimoszewicza (28 maja 2005 roku). Wczeniej Wodzimierz Cimoszewicz pokazywa biaowiesk wityni Adamowi Michnikowi. Ich wizyt w kronice cerkiewnej zapisano pod dat 12 padziernika 1997 roku.

Cerkiew biaowieska i inne sakralne obiekty prawosawne na terenie parafii czsto trafiaj na ptna artystw plastykw, zarwno tych, ktrzy przyjedaj na organizowane kadego roku biaowieskie plenery malarskie, jak i tych, ktrzy w poszukiwaniu ciekawego tematu trafiaj do Biaowiey indywidualnie. Te same obiekty s stale obecne na widokwkach, wydawanych w dziesitkach tysicy egzemplarzy, z myl o przyjedajcych do Puszczy Biaowieskiej turystach. Dla wielu z nich witynia biaowieska staje si jednym z najciekawszych punktw programu zwiedzania, a nierzadko jest to ich pierwsze zetknicie si z prawosawiem. Zdjcia biaowieskiej cerkwi, kaplic, krzyy prawosawnych stale goszcz w przewodnikach turystycznych po tym terenie. Parafia rokrocznie goci uczestnikw wakacyjnych obozw modzieowych, organizowanych przez duchowiestwo z innych parafii bd te Bractwo Modziey Prawosawnej. 25 lipca 1991 roku sprzed cerkwi w Biaowiey wyruszy III Rajd Modziey Prawosawnej, ktry zakoczy si 31 lipca w Tokarach. Bractwo Modziey Prawosawnej w Polsce od 1989 roku posiada w Biaowiey swj orodek szkoleniowo-wypoczynkowy (za skansenem, przy drodze do Pogorzelec). Inicjatywa wybudowania domu, sucego jako baza turystyczno-szkoleniowa, zrodzia si w poowie lat 80., po powrocie delegacji Bractwa z Finlandii. wczeni liderzy organizacji, Eugeniusz Czykwin i Mirosaw Matreczyk, powicajc swoje urlopy i wolny czas przystpili do rekonstrukcji starego domu, kupionego we wsi Spiczki.

14 czerwca 2001 r. w Biaowiey odbya si III Diecezjalna Konferencja Matuszek (on ksiy prawosawnych) diecezji warszawsko-bielskiej. W 2003 roku Prawosawny Ordynariat Wojskowy zorganizowa w Biaowiey (10 sierpnia) centralne obchody wita Wojska Polskiego. W cerkwi odbyo si specjalne naboestwo, w ktrym uczestniczyli m.in. prawosawny ordynariusz Wojska Polskiego ? biskup hajnowski Miron, ordynariusz katolicki ? biskup Leszek Sawoj Gd, przedstawiciel prezydenta RP genera brygady Tadeusz Maakowicz. Parafianie biaowiescy czsto organizuj wyjazdy na wita parafialne do okolicznych miejscowoci. Tradycyjne ju s pielgrzymki do Jabecznej na odpust w. Onufrego, do Suprala, na wit Gr Grabark. W dniach 21?22 sierpnia 2002 roku odbya si pielgrzymka parafialna do klasztoru w yrowicach na Biaorusi. W sierpniu 2004 roku parafianie zorganizowali pierwsz pielgrzymk piesz na wit Gr Grabark. W kocu czerwca 2004 roku przy parafii biaowieskiej powsta Prawosawny Klub Sportowy ?ubr?. Jego prezesami zostali ks. Jarosaw Cieuszecki i Marek Poleszuk. Klubowa druyna pikarska w pierwszym roku dziaalnoci rozegraa kilka meczy, niektre z nich wygraa.

Na terenie parafii prowadzona jest katecheza. O ile w 1953 roku poddanych jej byo 150 dzieci ze szkoy podstawowej, to dokadnie p wieku pniej ju 207 dzieci i modziey (przedszkole ? 12, szkoa Podstawowa ?71, gimnazjum ? 37, Technikum Lene ? 87 osb). Katechez w Zespole Szk Lenych do 1 marca 2003 roku prowadzi ks. prot. mgr Sergiusz Korch, po nim obowizki katechety wykonywa do 31 sierpnia 2005 roku dziekan hajnowski ks. prot. mgr Micha Niegierewicz. Obecnie katechetk w ZSL jest mgr Olga Korch. Ona take prowadzia do 31 sierpnia 2004 roku katechez w Szkole Podstawowej. Jej nastpc jest wikariusz parafii w. Dymitra w Hajnwce ks. mgr Marek Jurczuk. Katechez w Gimnazjum prowadzi pocztkowo ks. mgr Jarosaw Cieuszecki (od wrzenia 2003 do wrzenia 2005 roku), nastpnie wikariusz biaowieskiej parafii ks. mgr Piotr Rajecki (od wrzenia 2005 do 15 padziernika 2005 roku). Nastpnie do czerwca 2006 roku obowizki te wykonywa psalmista Marcin Aleksiejuk. Pod opiek parafii znajduje si take Dom Pomocy Spoecznej ?Rokitnik?.

W dniach 13 i 14 padziernika 1994 roku cerkiew parafialna w Biaowiey witowaa swoje stulecie. Obchody jubileuszowe rozpoczto spotkaniem parafian i zaproszonych goci w Biaowieskim Orodku Kultury. Z przemwieniami wystpili proboszcz biaowieskiej parafii Sergiusz Korch oraz metropolita warszawski i caej Polski Bazyli. Zebrani wysuchali te referatw ks. Grzegorza Sosny o dziejach Kocioa prawosawnego na Biaostocczynie i Piotra Bajko o historii cerkwi i parafii prawosawnej w Biaowiey. Zgromadzonym piewa chr modzieowy diecezji biaostocko-gdaskiej w Biaymstoku pod dyrekcj Aleksandra ysynkiewicza. Uroczyste wsienocznoje bdienije (Caonocne Czuwanie) odprawi p. metropolita Bazyli w asycie duchowiestwa. Nastpnego dnia uroczyst Liturgi w. odprawi rwnie metropolita Bazyli. Osobom, ktre przyczyniy si do rozwoju ycia parafii, wrczono ordery w. Marii Magdaleny, przyznane przez w. Synod Biskupw Cerkwi Prawosawnej w Polsce. Ordery otrzymali: II stopnia ? Claire-Lise Corbaz-Duvanel z Lozanny (Szwajcaria), byy naczelnik gminy Biaowiea Henryk Mariaski z Hajnwki i Piotr Bajko; III stopnia ? Timofiej Buszko, Sergiusz Dowbysz, Maria Gabiec, Mikoaj Golonko, Stefan Szpakowicz, Zofia Wokowycka i chr parafialny. Wrczono take kilka listw pochwalnych.

Ks. Klaudiusz Puszkarski peni funkcj proboszcza parafii biaowieskiej rwno 40 lat, do chwili przejcia w 1979 roku w stan spoczynku. W czasie suby zosta podniesiony do godnoci protojereja (w 1974 roku). W dwa lata pniej otrzyma mitr. Od 1976 roku by zastpc dziekana okrgu Hajnwka. Z okazji 50-lecia kapastwa, przypadajcego w 1979 roku, odznaczony zosta orderem w. Marii Magdaleny II stopnia. Zmar 2 czerwca 1998 roku w Biaymstoku, zosta pochowany w Biaowiey. Jego nastpca ustawi na placu cerkiewnym krzy powicony ks. Puszkarskiemu, ktry 7 czerwca 1998 roku wywici biskup hajnowski Miron. Krzy pomalowali uczestnicy XIII Spotka ?Zorki? (dodatek modzieowy do ?Niwy? ? pisma Biaorusinw w Polsce), odbywajcych si w Biaowiey w dniach 5-7 czerwca 1998 roku. 9 lipca 1979 roku do parafii biaowieskiej oddelegowany zosta ks. mgr Sergiusz Korch. W dwa miesice pniej powierzono mu oficjalnie funkcj proboszcza parafii, ktr sprawuje do dzisiaj. W 1986 roku ks. S. Korcha podniesiono do godnoci protojereja. W 1990 roku w. Synod Biskupw nagrodzi go palic, a w 1992 roku krzyem z ozdobami. W 1998 roku ks. Korcha powoano na stanowisko wizytatora religii prawosawnej w szkoach diecezji warszawsko-bielskiej. 27 czerwca 2004 roku proboszcz parafii biaowieskiej obchodzi jubileusz 25-lecia wice kapaskich. 16 padziernika 2003 roku metropolita Sawa mianowa wikariuszem parafii w Biaowiey ks. Jarosawa Cieuszeckiego. Z pocztkiem wrzenia 2005 roku zosta on przeniesiony na takie samo stanowisko do parafii w. Michaa w Bielsku Podlaskim. Krtko, bo jedynie od 25 sierpnia do 15 padziernika 2005 roku, wikariuszem parafii biaowieskiej pozostawa ks. mgr Piotr Rajecki, po czym zosta przeniesiony do parafii w. Jana Klimaka na Woli w Warszawie. W dniu odejcia ks. P. Rajeckiego metropolita Sawa mianowa wikariuszem parafii w Biaowiey ks. prot. Stanisawa Stracha, byego proboszcza parafii w Kuzawie, ktry jednak nie przyj tego stanowiska, wobec czego z dniem 31 padziernika 2005 roku zosta zwolniony i przeniesiony w stan spoczynku. Od czerwca 2006 stanowisko wikariusza w biaowieskiej parafii peni ks. Waldemar Piotrowski.

Funkcj psalmisty po zmarym w 1976 roku Jakubie Cybie obj na krtko Piotr Juszkiewicz, nastpnie od 6 grudnia 1977 do grudnia 1991 roku peni j Piotr Dworakowski. Paeczk dyrygenta po Piotrze Dworakowskim (zm. 9 czerwca 2003 roku) przej Jerzy Kulik, absolwent Seminarium Duchownego w Warszawie. Funkcj sw sprawowa do 15 lipca 2002 roku. Po uzyskaniu wice kapaskich opuci Biaowie. Od 1 wrzenia 2002 do czerwca 2006 roku psalmist w biaowieskiej cerkwi by Marcin Aleksiejuk. Po nim obowizki dyrygowania chrem przej ks. Waldemar Piotrowski.

Starostami cerkiewnymi w okresie powojennym byli: Tomasz Zotow, Jan Smoktunowicz, Jerzy Sidoruk, Eugeniusz Siemieniuk, Aleksander Gwaj, Micha wietliczny, Stefan Szpakowicz. Od 7 lutego 1999 roku obowizki starosty peni Eugeniusz Aleksiejuk.

Parafia liczy aktualnie okoo 1000 wiernych. Wchodz do niej wsie po oone na Polanie Biaowieskiej (Stoczek, Zastawa, Krzye, Podolany I i II) oraz Grudki, Pogorzelce, Teremiski, Budy i Czerlonka. Od 1946 roku parafia biaowieska naley do dekanatu hajnowskiego, diecezji warszawsko-bielskiej.

wita parafialne obchodzone s 22 maja (w. Mikoaja) i 14 padziernika (Opieki Najwitszej Marii Panny). Cerkiew parafialna, dom parafialny, kaplica przy ul. Sportowej oraz cmentarz z kaplic znajduj si na licie obiektw zabytkowych. W 2002 roku parafia posiadaa 26,93 ha gruntw.




Na podst. Piotr Bajko ? Biaowiea. Parafia prawosawna w. Mikoaja?